ياكوب ادوارد پولاك ( مترجم : كيكاووس جهان دارى )
377
سفرنامه پولاك ( ايران و ايرانيان ) ( فارسى )
هر سكه آن را وزن مىكنند ، سكهء تقلبى خيلى زود به علت كسر وزن شناخته مىشود . مناسبات پولى را صرافان و تجار بزرگ انجام مىدهند . پس از آنكه به كرات محمولههاى پول نقد كه از ولايات به تهران فرستاده مىشد توسط راهزنان به غارت رفت ، تا جائى كه هرگاه پاى كاروانى صحيح و سالم به دروازهء تهران مىرسيد با نواختن طبل و دهل ورود آن جشن گرفته مىشد و با سلام و صلواة به تهران وارد مىگرديد ، كار رساندن پول مالياتى كه حكام بايد به مركز بپردازند و همچنين مبالغى كه از ضرابخانههاى گوناگون بايد به حكومت تهران تأديه شود ، به عهدهء تجار افتاد . تجار بزرگ قسمتى با كشيدن براتهاى دو تا سه ماهه ، و قسمتى نيز به صورت نقد ، پس از كسر تنزيل ، پول را به مركز مىرسانند . از آنجا كه نرخ بهره بالا و از 18 تا 30 درصد است طبيعى است كه از اين معامله منافعى غير عادى نصيب تجار مىشود كه قسمت زيادى از آن را البته بايد به حاكم حامى خود بپردازند . با در نظر گرفتن كليهء اوضاع و احوالى كه به ذكر آن پرداختيم با اطمينان كامل مىتوان پيشبينى كرد كه هرگاه منابع جديد پولى براى مملكت پيدا نشود يا اينكه اگر باز به چنين لشكركشيهاى بىحاصلى دست زده شود ، ذخاير پولى به صورت تصاعدى رو به كاستى مىگذارد و دير يا زود كلا به اتمام مىرسد . وضع نسبتا مساعدى در اين اواخر فراهم شد و آن اين است كه بر اثر جنگهاى امريكا صادرات پنبه ايران به روسيه و انگلستان فوق العاده افزايش يافت و از اين محل پول زياد و قابل ملاحظهاى به ايران سرازير شد .